Nieuwe AI regels, wat moet je ermee?
Sinds 2 augustus 2026 gelden nieuwe transparantieregels uit de Europese AI Act. Het idee erachter is vrij eenvoudig: mensen moeten weten wanneer ze met AI praten en wanneer iets dat echt lijkt, door AI is gemaakt of aangepast.
Voor goede doelen roept dat al snel praktische vragen op. Moet je bijvoorbeeld voortaan bij iedere tekst, afbeelding of LinkedIn post vermelden dat AI is gebruikt? Nee, zo ver gaan de regels niet. Wel vragen ze om een paar bewuste keuzes.
Key takeaways
- Niet elk AI gebruik hoeft zichtbaar gemaakt te worden. De regels gaan vooral over situaties waarin mensen kunnen denken dat iets echt is, of met een mens communiceren terwijl dat niet zo is.
- Menselijke controle blijft de basis. AI mag helpen bij schrijven en creëren, maar iemand binnen de organisatie blijft verantwoordelijk voor inhoud en keuzes.
- AI gebruik is niet hetzelfde als AI auteurschap. Een tekst die met AI is ondersteund, blijft een menselijke publicatie wanneer iemand deze inhoudelijk beoordeelt en goedkeurt.
- Transparantie gaat verder dan een melding plaatsen. Het gaat om bewust omgaan met hoe je AI inzet en welke verantwoordelijkheid je neemt.
- Maak interne afspraken over AI. Bespreek waar AI wordt gebruikt, wanneer controle nodig is en wie eindverantwoordelijk is.
- Technologie ondersteunt de missie, maar vervangt menselijk inzicht niet. Vertrouwen ontstaat door een helder verhaal, zorgvuldige keuzes en echte betrokkenheid.
Niet ieder gebruik van AI hoeft zichtbaar te zijn
Gebruik je AI om ideeën te ordenen, een tekst te structureren, informatie samen te vatten of een eerste versie te maken, dan hoef je dat niet automatisch bij iedere publicatie te vermelden. De regels worden vooral belangrijk op momenten waarop mensen mogelijk een verkeerd beeld krijgen van wat ze zien, horen of met wie ze communiceren.
Dat speelt bij een chatbot op je website: bezoekers moeten weten dat ze niet met een medewerker praten. En het speelt bij een realistische afbeelding, video of stem die met AI is gemaakt en voor echt kan doorgaan. Die maak je herkenbaar als AI, ook als het niet misleidend bedoeld is.
Voor teksten ligt het anders. Publiceer je een met AI gemaakte tekst om het publiek te informeren over onderwerpen van algemeen belang, dan moet je dat in principe melden. Die plicht vervalt als iemand binnen je organisatie de tekst inhoudelijk heeft beoordeeld en er redactioneel verantwoordelijk voor is.
Bij teksten bepaalt dus vooral de menselijke verantwoordelijkheid of je AI moet noemen. Dat raakt precies aan hoe wij zelf naar AI kijken.
Wat betekent menselijke verantwoordelijkheid?
Heb je AI gebruikt voor een tekst, maar heeft iemand binnen je organisatie die tekst zelf inhoudelijk nagekeken en goedgekeurd? Dan hoef je er geen AI melding bij te zetten. Dat nakijken moet wel serieus gebeuren. Volgens de richtsnoeren van de Europese Commissie gaat het om de inhoud, niet alleen om spelling of opmaak. Wie meekijkt, heeft verstand van het onderwerp en checkt in ieder geval de feiten.
Let ook op wat er daarna gebeurt. Laat je AI de tekst na die controle nog inhoudelijk aanpassen, dan moet er opnieuw iemand naar kijken.
Voor goede doelen is dat meer dan een juridisch detail. Donateurs, bedrijven en vrijwilligers geven hun geld en tijd op basis van vertrouwen. Eén onjuist cijfer in een nieuwsbrief doet meer schade dan je met een snellere werkwijze wint.
AI mag helpen schrijven. Het mag niet bepalen waar je voor staat.
Ook AI content wordt technisch herkenbaarder
De verantwoordelijkheid ligt overigens niet alleen bij organisaties die AI gebruiken. Ook makers van AI-systemen krijgen de opdracht om gegenereerde content technisch beter herkenbaar te maken.
Anthropic, het bedrijf achter Claude, heeft bijvoorbeeld aangekondigd dat teksten uit nieuwe modellen een onzichtbaar technisch signaal kunnen meekrijgen. Bij bestanden kan daarnaast informatie worden toegevoegd waaruit blijkt dat AI bij de totstandkoming betrokken is geweest.
Dat betekent niet automatisch dat AI ook de auteur van die content is. Een tekst die je zelf hebt geschreven en vervolgens door AI laat aanpassen, kan eveneens kenmerken van AI-verwerking bevatten.
AI gebruik is niet hetzelfde als AI auteurschap. Dat onderscheid wordt de komende tijd waarschijnlijk alleen maar belangrijker.
Zo gaan wij er bij New Roots mee om
Bij New Roots gebruiken we AI op verschillende momenten in ons werk: bij onderzoek, het ordenen van informatie, bij het verkennen van invalshoeken en bij het aanscherpen van teksten.
Wat namens New Roots naar buiten gaat, beoordelen we altijd zelf. We controleren de inhoud, maken onze eigen keuzes en kijken of een publicatie past bij wat we willen zeggen en waar we als organisatie voor staan.
Praat iemand rechtstreeks met een AI systeem, of kan een AI beeld, stem of video makkelijk voor echt doorgaan, dan maken we dat duidelijk. Dat is verplicht, en het beschermt bovendien het vertrouwen van de mensen met wie je werkt.
Een AI melding onder elke tekst waarbij AI ergens heeft meegeholpen, voegt voor ons weinig toe. Transparantie is geen sticker die je achteraf op je communicatie plakt. Het zit in hoe je werkt, controleert en verantwoordelijkheid neemt.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De nieuwe regels zijn een goed moment om intern eens te bespreken hoe jullie met AI willen omgaan. Dat hoeft niet meteen te leiden tot een uitgebreid beleidsdocument. Een paar duidelijke afspraken kunnen al veel rust geven.
Bespreek bijvoorbeeld voor welke werkzaamheden jullie AI gebruiken, op welke momenten altijd iemand inhoudelijk meekijkt en wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor publicaties. Kijk daarnaast naar situaties waarin het voor jullie doelgroep belangrijk is om expliciet te weten dat AI een rol speelt.
Zo bouw je niet alleen aan naleving van de regels, maar ook aan een herkenbare en zorgvuldige manier van werken waarin technologie ondersteunend blijft aan de missie.
Hoe slimmer het gereedschap wordt, hoe belangrijker het is dat de wortels menselijk blijven.
Wat zegt de wet precies?
Artikel 50 van de Europese AI Act bevat transparantieregels voor bepaalde toepassingen van AI. Mensen moeten in verschillende situaties kunnen weten wanneer zij rechtstreeks met een AI systeem communiceren. Voor realistisch gegenereerde of gemanipuleerde beelden, audio en video gelden aanvullende regels. Ook bij bepaalde AI teksten over onderwerpen van algemeen belang kan transparantie nodig zijn.
Tegelijk houdt de regelgeving rekening met menselijke redactionele controle. Wanneer een organisatie de inhoud daadwerkelijk beoordeelt en verantwoordelijkheid neemt voor de publicatie, hoeft het gebruik van AI bij zulke teksten niet automatisch zichtbaar te worden gemaakt.
Ook aanbieders van generatieve AI krijgen zelf verplichtingen. Zij moeten zorgen dat hun output technisch herkenbaar kan worden gemaakt, bijvoorbeeld met watermerken, metadata of andere machine leesbare signalen.
De Europese Commissie, Autoriteit Persoonsgegevens en Goede Doelen Nederland hebben hierover aanvullende uitleg gepubliceerd.
Benieuwd hoe jouw organisatie structureel meer donaties kan genereren? Wij denken graag met je mee.
